Ambalaj Ürünün Kimliğidir

Bugün üretimi tamamlayan bir sektör olarak ambalaj, grafik ürünler içinde de önemli bir yer tutmaktadır. Ekonominin dışa açılma çabaları oldukça yeni olan ülkemizde, pazarına yabancı ürünlerin de girmesiyle ambalaj hem fonksiyonel, hem estetik hem de teknik kaygılar taşıyan bir sektör olma yolundadır.

Tüketiciye ulaşana kadar geçen süreçte üretilen bir malın ambalajı, işveren, matbaa ve tasarımcı üçlüsünün birlikte çalışmalarıyla oluşur veya oluşmalıdır. Ambalajın bütün boyutlarıyla incelenmesi daha doğrusu bu konuda ulusal düzeyimizin belirlenmesi amacıyla küçük bir anket düzenledik.

Üretici, tüketici, yapımcı ve tasarımcıların yanıtları çelişkilerini sergileyen bir tablo ortaya çıktı. Bu nedenle yorum yapmadan soruları ve alınan yanıtları bir metin halinde yayınlıyoruz.

İşverenlere sorulan sorularla saptadıklarımız, firmaların üretim kapasiteleriyle ilgili. Pazar payı büyük olan işverenler bu konuya çok önem veriyorlar, dünya standartlarına uymaya çalışıyorlar. Ambalajın tasarlanmasının yaratıcı grupların işi olduğu fikrinde birleşiyorlar. Örnek olarak; Faruk Bayrakdar’ın (Eczacıbaşı İlaç Sanayi Pazarlama Müdürü) bu konudaki sorumuza verdiği yanıtı gösterebiliriz. Bayrakdar’a göre: “Tasarım öncelikle grafik sanatçısının işidir. Kabul edilebilir nitelikte bir tasarımın hazırlanmasından sonra matbaa ile teknik konular ve yapımla ilgili koordinasyon sağlanmalıdır.” Küçük kuruluşlardan bazıları da tasarımcının gerekliliğinin tartışılmaz olduğunu belirtirken, diğer bir kısım, doğrudan matbaa ile çalışmayı tercih ediyorlar. Matbaaların bir kısmı tasarımcıyı kendilerine yardımcı unsur olarak görürken diğer bir kısmı değişik nedenlerden dolayı istemiyor. Erhan Girgin (Gamsan Matbaası Sahibi) “Siparişin grafik atölyesinden mi, işverenden mi, gelmesini istersiniz?” sorusuna verdiği yanıt şöyle: “Siparişin grafik atölyesinden gelmesini tercih ederim. Nedeni, özellikle ambalajlar bir ihtisas işi olduğundan gelen müşterimizin onayını alabilmek için, birçok grafik çalışmasının yapılması gerekiyor. Bu bir zaman kaybı olduğu gibi bir de işi beğendirme stresi yaşıyoruz. Bir faydası da iş hazır olarak geldiği için zaman olarak daha çabuk yapılmasıdır.

İlhan BİLGE Mimar Sinan Üniversitesi Ambalaj Tasarımı Öğretim Görevlis